Mâm cúng ông Công ông Táo 2027 kiểu miền Bắc: món gì, nấu sao

Năm nay ngày 23 tháng Chạp, ngày tiễn ông Công ông Táo, rơi vào thứ Bảy 30/1/2027. Gia đình miền Bắc thường làm một mâm cỗ mặn gồm gà luộc, xôi, giò, canh măng hoặc canh bóng, một đĩa xào và cá chép để phóng sinh. Vì trúng ngày nghỉ cuối tuần, bạn có thể nấu thong thả từ sáng và cúng trước trưa.

Lịch Tết Đinh Mùi cần nhớ khi lên thực đơn

Theo trang đếm ngược Tết của Xem Lịch Âm, mùng 1 Tết Đinh Mùi là thứ Bảy 6/2/2027, giao thừa rơi vào đêm thứ Sáu 5/2/2027 và tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày. Trang Ngày Đẹp cũng ghi ông Táo chầu trời ngày 23/12 âm lịch tương ứng thứ Bảy 30/1/2027.

Từ ngày ông Táo đến giao thừa chỉ còn sáu ngày. Những món làm sẵn được lâu như giò, thịt đông, dưa hành nên chuẩn bị từ tuần trước để mâm 23 và mâm tất niên dùng chung một mẻ.

Một mâm cỗ mặn kiểu Bắc gồm những gì

Không có quy định cứng về số món. Mâm phổ biến ở Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ thường xoay quanh năm nhóm:

• Gà luộc: gà trống tơ, luộc nguyên con, có thể cài bông hồng vào mỏ.
• Xôi: xôi gấc đỏ cho may mắn, hoặc xôi đỗ xanh.
• Giò: giò lụa hoặc giò thủ, thái miếng hình hoa.
• Canh: canh măng khô ninh chân giò hoặc canh bóng thả su hào, cà rốt tỉa hoa.
• Món xào hoặc nem: miến xào lòng gà, su su xào, hoặc nem rán.

Bên cạnh mâm mặn là bộ mũ ông Công ông Táo, vàng mã, hoa quả, trầu cau, rượu và một chậu cá chép sống. Nhà neo người có thể chỉ làm mâm chay hoặc mâm nhỏ, quan trọng là sạch sẽ và chu đáo.

Gà luộc: phần khó nhất của mâm

Gà cúng cần da căng, vàng đều và không nứt. Một vài điểm dễ quên:

1. Chọn gà khoảng 1,5 – 2 kg, mua từ hôm trước, làm sạch, để nguyên con.
2. Thả gà vào nồi nước lạnh ngập mình, thêm gừng đập dập và hành khô nướng. Luộc lửa nhỏ, đừng để nước sôi sùng sục.
3. Khi nước lăn tăn khoảng 15 phút, tắt bếp, đậy vung ngâm thêm 15 – 20 phút cho chín tới xương.
4. Vớt ra thả vào chậu nước đá vài phút để da giòn, quét chút nghệ hoặc mỡ gà cho bóng.

Bí quyết chi tiết hơn, từ cách xếp gà vào nồi đến cách thử chín bằng đũa, có trong bài luộc gà da giòn vàng ươm. Nếu bếp đông, có thể dùng nồi cơm điện để luộc gà, chỉ cần chọn con vừa lòng nồi.

Canh măng khô chân giò, nấu trước một ngày

Măng khô cần ngâm và luộc nhiều nước để hết mùi hăng, vì vậy nên bắt đầu từ tối 21 hoặc 22 tháng Chạp.

1. Ngâm măng khô qua đêm, sáng ra luộc kỹ, thay nước vài lần, xé sợi vừa ăn.
2. Chân giò chặt khúc, chần qua nước sôi rồi rửa lại.
3. Xào măng với chút mỡ hành cho ngấm, sau đó cho vào nồi ninh cùng chân giò lửa nhỏ tới khi măng mềm, chân giò nhừ.
4. Nêm muối, nước mắm, thêm hành hoa khi bày.

Canh ninh hôm trước còn được hâm lại cho mâm tất niên. Nếu muốn thử vị măng khác, bài các món ngon từ măng có thêm vài cách chế biến.

Xôi gấc và giò: hai món làm đẹp mâm

Xôi gấc đỏ là màu chủ đạo của mâm cỗ Bắc ngày cuối năm. Gạo nếp cái hoa vàng ngâm khoảng sáu tiếng, vớt ráo. Thịt gấc trộn với chút rượu trắng và muối, bóp đều vào nếp cho hạt nào cũng đỏ. Đồ xôi hai lần: lần đầu tới khi hạt vừa chín, xới ra trộn mỡ gà hoặc dầu ăn với đường, rồi đồ tiếp chừng mười lăm phút cho bóng. Xôi đơm vào khuôn tròn hoặc khuôn hoa sẽ đẹp hơn đơm tay.

Giò lụa nên mua ở hàng quen, ưu tiên khoanh giò còn lá chuối tươi, ấn vào thấy đàn hồi, bổ ra có lỗ khí nhỏ li ti và mùi thơm thịt. Giò thái hình bông hoa: cắt khoanh làm tám phần nhưng chừa phần đáy không đứt, rồi khẽ xòe ra. Nhà nào có thời gian có thể làm thêm thịt đông, món này giữ được tới tất niên; cách làm có trong bài thịt chân giò đông chuẩn vị Tết.

Mâm gọn cho gia đình nhỏ

Nhà ở chung cư hoặc chỉ hai ba người không cần mâm năm món. Một con gà nhỏ hoặc nửa con, một đĩa xôi, một bát canh và đĩa hoa quả là đủ trang trọng. Phần tiết kiệm được để dành cho mâm giao thừa. Với mâm chay, có thể thay gà bằng đậu phụ rán, giò chay và canh nấm, xôi gấc giữ nguyên.

Lịch đi chợ ba ngày

Ngày thứ trong bảng tính từ mốc 30/1/2027 đã dẫn ở trên. Cá chép mua sáng sớm sẽ khỏe hơn, nhớ xin người bán chậu hoặc túi có nhiều nước.

Cá chép và chuyện phóng sinh

Theo tín ngưỡng dân gian, cá chép là phương tiện đưa ông Táo về trời. Nhiều gia đình chọn ba con, đặt trong chậu nước sạch trên mâm. Sau lễ, nên thả cá ở ao hồ có nước chảy, thả nhẹ từ sát mặt nước, không ném từ trên cầu xuống. Túi nilon và chậu nhựa mang về, đừng bỏ lại ven hồ.

Cúng giờ nào cho tiện

Giờ cúng là chuyện quan niệm từng nhà. Phần đông chọn cúng trước 12 giờ trưa ngày 23. Năm nay đúng thứ Bảy, gia đình đi làm có thể cúng buổi sáng mà không phải xin nghỉ. Nhà nào bận có thể cúng sớm hơn một hai ngày, miễn trước khi ông Táo chầu trời theo lịch.

Sau lễ, mâm cỗ thành bữa cơm sum họp đầu tiên của mùa Tết. Phần gà, giò còn lại cất ngăn mát, dùng tiếp vài hôm.