Cốm dẹp mùa Ok Om Bok 2026: cách làm, cách ăn kiểu Khmer

Cốm dẹp là món nếp non rang rồi giã dẹp của người Khmer Nam Bộ, được dâng cúng Trăng trong lễ Ok Om Bok vào rằm tháng 10 âm lịch. Cách ăn truyền thống là trộn cốm với dừa nạo, nước dừa và đường, để vài phút cho cốm mềm rồi bốc ăn. Năm 2026, mùa cốm dẹp rộn ràng nhất vào cuối tháng 11, trùng với các giải đua ghe Ngo ở Vĩnh Long và Cần Thơ.

Lịch Ok Om Bok và đua ghe Ngo năm nay

Báo Văn Hóa ngày 11/11/2026 cho biết Vĩnh Long tổ chức đua ghe Ngo ngày 21–22/11 trên sông Láng Thé (xã Bình Phú), cạnh chùa Piseyvararam, còn TP. Cần Thơ tổ chức ngày 23–24/11 trên sông Maspero. Giải ở Cần Thơ có 82 đội đăng ký, tăng so với 61 đội năm 2025, gồm 66 đội nam đua cự ly 1.200 m và 16 đội nữ cự ly 1.000 m. Trong những ngày tập luyện, bà con quanh phum sóc nấu cơm, đồ xôi và chuẩn bị nước uống cho các đội ghe.

Sông Maspero chảy qua trung tâm Sóc Trăng cũ, nơi giải đua ghe Ngo nổi tiếng nhiều năm. Khách đi xem đua có thể ghé các lò cốm quanh vùng trong cùng chuyến.

Cốm dẹp có ý nghĩa gì trong lễ cúng Trăng

Người Khmer xem Ok Om Bok là dịp tạ ơn thần Mặt Trăng đã cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Đêm rằm, mâm lễ đặt ngoài sân hướng về phía trăng mọc, có cốm dẹp, chuối, khoai, dừa, mía. Cốm dẹp làm từ lúa nếp đầu mùa nên là lễ vật quan trọng nhất, tượng trưng cho hạt lúa mới. Sau lễ, người lớn tuổi bốc cốm đút cho trẻ nhỏ, kèm lời chúc mạnh khỏe, học giỏi.

Làng cốm Phước Quới vào mùa

Theo bài giới thiệu của Mia.vn về làng nghề cốm dẹp Phước Quới (xã Phú Tân, huyện Châu Thành, Sóc Trăng cũ), làng bận rộn nhất trước rằm tháng 10. Từ tháng 9 âm lịch, có lò làm thâu đêm, tiếng chày giã vang tới hai ba giờ sáng. Nếp dùng làm cốm là giống nếp thuần, hạt dài, dẻo thơm, đuôi hạt hơi đỏ, trồng ở xã Đại Tâm. Mỗi mẻ cần bốn người giã, chày nặng tới 10 kg; một người có thể giã 40 – 60 kg mỗi ngày. Cốm tại làng có giá khoảng 50.000 đồng cho 500 g và vì không có chất bảo quản nên chỉ giữ được tươi một hai ngày.

Các bước làm cốm dẹp truyền thống

1. Ngâm lúa: lúa nếp non còn vỏ được ngâm nước, đãi bỏ hạt lép, để ráo.
2. Rang: rang trong nồi đất hoặc chảo gang trên lửa than nhỏ tới vừa, đảo liên tục tới khi hạt nổ lách tách và chín đều. Lửa lớn làm cháy hạt, lửa yếu khiến hạt dính bết.
3. Giã khi còn nóng: cho vào cối, giã nhẹ trước để tróc vỏ, sau mạnh dần cho hạt dẹp ra.
4. Sàng sảy: sàng bỏ trấu, còn lại những hạt cốm dẹp màu ngà xanh, thơm mùi lúa mới.

Ở nhà, gần như không ai tự giã cốm vì cần cối chày lớn và nhiều người. Cách thực tế là mua cốm dẹp mới ở chợ quê, hàng đặc sản miền Tây hoặc nhờ người quen gửi lên.

Trộn cốm dẹp kiểu Khmer tại nhà

Tỷ lệ người làng Phước Quới hay dùng là khoảng 1 kg cốm với một trái dừa và nửa ký đường. Với phần nhỏ cho gia đình, bạn có thể chia theo cùng tỷ lệ:

• 250 g cốm dẹp
• Một phần tư trái dừa: nạo cơm dừa, giữ lại nước dừa
• Khoảng 120 g đường, có thể thay một phần bằng đường thốt nốt cho thơm
• Một nhúm muối

1. Rưới nước dừa từ từ lên cốm, vừa rưới vừa xới nhẹ cho cốm thấm ẩm đều nhưng không nhão.
2. Rắc đường, muối, trộn tiếp và để yên khoảng mười phút cho cốm mềm.
3. Thêm dừa nạo, trộn lần cuối. Ăn ngay hoặc gói lá chuối.

Cốm trộn nên ăn trong ngày. Nếu muốn món dừa có thể để lâu hơn để đãi khách dịp cuối năm, thử làm mứt dừa tự làm.

Biến tấu cốm dẹp cho bữa xế

Ba biến tấu đầu được Mia.vn nhắc tới như cách người địa phương ăn kèm. Chè cốm dẹp nấu giống cách nấu các loại chè nước cốt dừa quen thuộc; bạn có thể tham khảo kỹ thuật canh lửa và độ sệt trong bài chè khoai dẻo.

Đi xem đua ghe Ngo, ăn gì quanh lễ hội

Những ngày lễ, quanh khu vực đua thường có nhiều quầy bán món địa phương. Ngoài cốm dẹp trộn dừa, khách hay tìm bánh tét, các loại bánh làm từ bột gạo và đường thốt nốt, cùng các món nước như bún nước lèo. Khi mua ở quầy tạm, chọn nơi có mái che, đồ ăn được đậy kín, người bán dùng kẹp gắp. Mang theo nước uống và nón vì buổi trưa ven sông khá nắng.

Nếu đi cùng trẻ nhỏ, hãy để các em thử một nắm cốm dẹp nhỏ trước. Cốm khá dẻo, người lớn nên trộn cho mềm và nhắc trẻ nhai kỹ.

Cất cốm dẹp khi mua dư

Cốm dẹp tươi mua dư, đừng trộn hết một lần. Phần chưa trộn để trong túi giấy hoặc hộp có lỗ thoáng, cất nơi mát, tránh nắng. Nếu cần giữ lâu hơn, cho vào túi kín đặt ngăn mát, lúc ăn rưới chút nước dừa ấm cho cốm mềm lại. Một số gia đình rang lại cốm trên chảo khô lửa nhỏ để làm món ăn vặt giòn, ăn cùng đường thốt nốt.

Mua cốm dẹp ngon

• Hạt cốm dẹp đều, màu ngà hơi xanh, không lẫn nhiều trấu và hạt cháy.
• Ngửi thấy mùi lúa non thơm, không có mùi ẩm mốc.
• Cốm mới giã sờ vào hơi mềm, không giòn khô.
• Mua vừa đủ ăn vì cốm tươi nhanh mất mùi; cất ngăn mát giúp giữ thêm nhưng vị sẽ kém đi.

Nếu bạn đi xem đua ghe Ngo cuối tuần này, một gói cốm dẹp mới là món quà nhẹ, đúng mùa và mang đúng tinh thần của lễ hội.