DeFi là gì ? Có phải Defi là ứng dụng Crypto mà mọi người mong đợi?

0
50

DeFi là gì ? Có phải Defi là ứng dụng Crypto mà mọi người mong đợi? Liệu tài chính phi tập trung có thay đổi nền tài chính truyền thống ? 

Bài viết này hãy cùng thuận tìm hiểu về defi, Liệu defi có phải là tương lai của tài chính thế giới.

DeFi là gì ?

DeFi là viết tắt của decentralized finance ( tài chính phi tập trung ) đây là một thuật ngữ hoàn toàn mới dựa trên công nghệ blockchain và cryptocurrency, nó được dự đoán có tiềm năng trở thành động lực của một nền kinh tế cởi mở và ngang hàng hơn (peer to peer).

Defi tài chính phi tập trungDefi tài chính phi tập trung
Defi tài chính phi tập trung

Thị trường tài chính có thể thúc đẩy sự thịnh vượng của xã hội bằng cách cho phép những ý tưởng tuyệt vời trở thành hiện thực, nhưng quyền lực trong tài chính là tập trung, hầu hết mọi người đều không có quyền quyết định về những gì được tài trợ và chỉ nhận được một phần nhỏ lợi nhuận từ các dự án.

Hơn một nửa số tiền tài trợ của các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) toàn cầu dành cho các công ty khởi nghiệp ở Hoa Kỳ, hầu hết trong số đó là ở thung lũng Silicon và một vài thành phố như San Francisco, New York. Trong khi đó, ngay cả ở Hoa Kỳ, 80% tầng lớp dưới của xã hội chỉ sở hữu 7% cổ phần công ty và các cá nhân ở nhiều quốc gia khác thậm chí không có quyền tham gia vào thị trường chứng khoán. Tài chính là trung tâm của nền kinh tế toàn cầu, nhưng nó không phải là một hệ thống mở.

Tài chính tập trung hoạt động như thế nào ?

Cơ chế đằng sau điều này là những người bình thường chuyển quyền kiểm soát tài sản của họ cho các ngân hàng và các trung gian tài chính khác để các nhà quản lý chuyên nghiệp có thể làm việc khôn ngoan với tiền trên thị trường. Logic của họ là họ sẽ kiếm được lợi nhuận cao hơn và do đó chủ tài khoản cũng được hưởng lợi.

Tuy nhiên, kết quả là giữ quyền kiểm soát và rủi ro ở trung tâm của hệ thống. Chúng tôi biết rằng các nhân viên ngân hàng, có kinh nghiệm nhưng vẫn có thể sai lầm và có thể không nhìn thấy rủi ro trên thị trường, như trong bong bóng nhà đất năm 2008. Khi họ kiểm soát tất cả tiền, rủi ro tích lũy tại trung tâm và gây nguy hiểm cho toàn bộ hệ thống.

Phi tập trung không đầy đủ

Satoshi Nakamoto đã tạo ra Bitcoin vào năm 2008 như là giải pháp đầu tiên của thương mại ngang hàng toàn cầu mà không cần trung gian, để các cá nhân có thể kiểm soát tài sản của họ. Tuy nhiên, Bitcoin và tiền điện tử sớm chỉ phân cấp phát hành và lưu trữ tiền, không truy cập vào hệ thống tài chính.

Hai vấn đề lớn với không gian tiền điện tử hiện tại nổi bật. Thứ nhất, mặc dù các giao thức được phi tập trung và dựa trên các thuật toán đồng thuận, nhiều điểm truy cập vào hệ thống, như trao đổi, vẫn được tập trung. Ngoài ra, nhiều dự án tiền điện tử được quản lý thông qua các tổ chức hoặc công ty khá tập trung, thường thiếu tính minh bạch hoặc trách nhiệm, và không công khai cho thấy sự phát triển của các phần mới của hệ sinh thái. Do đó, blockchain vẫn chưa mở cửa với tài chính.

Câu hỏi về truy cập

Không có gì đáng ngạc nhiên khi các lĩnh vực như tài chính và tiền điện tử, nơi những người tham gia phải có trình độ hiểu biết tốt, không được mở rộng cho toàn thể các khu vực rộng lớn trên thế giới.

Tuy nhiên, vì vai trò chính của tài chính hiện tại sẽ thay đổi và tài chính dựa trên blockchain sẽ có khả năng đóng vai trò lớn hơn trong tương lai của các nền kinh tế toàn cầu. Sự đa dạng giúp đưa ra quyết định và chúng tôi có thể tránh được rất nhiều tranh cãi về thuế nếu hệ thống tài chính của hiện tại công bằng và cởi mở hơn ngay từ đầu.

Phi tập trung tài chính

Nhiều công ty fintech và ngân hàng thời đại mới hứa sẽ cung cấp thêm quyền kiểm soát cho người tiêu dùng. Đây là những lời hứa hão vì trong hầu hết các trường hợp, các ngân hàng vẫn quản lý tài sản và khách hàng phải tin tưởng vào ngân hàng để chăm sóc tốt. Chúng nhanh hơn và thuận tiện hơn, nhưng về cơ bản không khác biệt với ngân hàng cũ.

Sự gián đoạn thực sự chỉ đi kèm với sự mất kiểm soát hoàn toàn của cá nhân đối với tài sản. Nhiều nhà phát triển đang tạo ra các sản phẩm tài chính sáng tạo hướng tới các giao thức nguồn mở để trao đổi tài sản thông qua các nền tảng phi tập trung. Các nền tảng mới có hai lợi thế lớn về tài chính như nó đang tồn tại ngày nay.

Đầu tiên, các cá nhân sẽ có thể mở khóa nhiều hình thức trong khi không phải tin tưởng bất kỳ trung gian nào chăm sóc tài sản của họ để nhận hoa hồng. Bất cứ ai cũng có quyền truy cập và không có sự kiểm soát trung tâm.

Thứ hai, tất cả các giao thức đều là nguồn mở, vì vậy bất kỳ ai cũng có thể xây dựng các sản phẩm tài chính mới trên đầu chúng và mọi người từ khắp nơi trên thế giới có thể hợp tác và đưa ra các hình thức tạo giá trị mới. Điều này có thể dẫn đến sự đổi mới nhanh hơn và hiệu ứng mạng mạnh mẽ khi ngày càng nhiều người dùng và nhà xây dựng chuyển sang nền tảng.

Tài chính phi tập trung, hay DeFi, đã cung cấp một loạt các phương tiện và thị trường tài chính phổ biến để đảm bảo rằng cá nhân là người giám sát duy nhất tài sản của họ mọi lúc.

Tiền điện tử rất dễ bay hơi. Sự dao động giá cả là một vấn đề lớn nếu bạn muốn sử dụng tiền điện tử cho bất cứ điều gì từ mua hàng hóa đến chuyển tiền qua biên giới, đến vay và cho vay hoặc phòng ngừa rủi ro trong giao dịch.

Stablecoin kết thúc sự không chắc chắn về giá.

Stablecoin là kho lưu trữ giá trị được lập trình mà mạng có thể chốt với bất kỳ giá trị nào khác trên thế giới.

Hầu hết các stablecoin nắm giữ giá trị của đồng đô la Mỹ, là tiền tệ chính trong thương mại quốc tế, nhưng về mặt lý thuyết chúng có thể đại diện cho bất kỳ giá trị thực tế nào, chẳng hạn như các loại tiền tệ hoặc giá hàng hóa khác.

Có hai phiên bản stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản và phi tập trung.

Các stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản

Cũng như các khía cạnh khác của thế giới tiền điện tử, một số nhà phát hành đã tạo ra các phiên bản tập trung. Một quản trị viên duy nhất giám sát việc phát hành stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản và đảm bảo rằng các nhà phát hành có đủ tài sản thực tế, ví dụ như tiền fiat, làm tài sản thế chấp để bảo đảm giá trị của đồng tiền.

Cente, một ký quỹ của Coinbase và các tổ chức khác, cho phép các nhà phát hành USDCoin tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của Hoa Kỳ và ‘cung cấp bằng chứng dự trữ được công bố hàng tháng được chứng thực bởi các kiểm toán viên độc lập được chứng nhận’. Về cơ bản, nó USDC và Coinbase đang cố gắng trở thành một ngân hàng trung ương.

Các stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản tương đương với hệ thống phát hành tiền mà chúng ta có ngày nay với một công nghệ khác để giao dịch.

Cũng giống như các sàn giao dịch tập trung, các stablecoin tập trung không đại diện cho tinh thần tài chính phi tập trung vì chúng mang lại sự kiểm soát tập trung đối với đồng tiền này. Họ không mở ra quyền truy cập và kiểm soát một kho giá trị ổn định cho nhiều người hơn.

Một trường hợp điển hình là tranh cãi xung quanh Tether, một stablecoin được tài trợ bởi tài sản khác. Một số nhà nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng cho thấy tổ chức đứng sau Tether đã thao túng giá Bitcoin hồi cuối năm 2017.

Một nghiên cứu khác đã phần nào bác bỏ bằng chứng , nhưng thao túng thông qua các cơ quan tập trung là hoàn toàn có thể. Nếu bị xác nhận là đúng, họ sẽ phá hoại toàn bộ không gian tiền điện tử.

Chúng ta cần một giải pháp khác.

Stabecoin phi tập trung: DAI

MakerDAO đã tạo ra một cơ chế phi tập trung để ổn định giá trị của một đồng tiền xung quanh giá trị của Đô la Mỹ mà không có bất kỳ sự kiểm soát trung tâm nào.

Stablecoin của nó được gọi là Dai, và nó sử dụng các cơ chế thị trường để ổn định giá trị thay vì cơ quan phát hành trung ương.

Dai là token ERC20 có thể giao dịch tự do, có nghĩa là nó dựa trên blockchain Ethereum. Bất cứ ai có ví Ethereum đều có thể sở hữu và trao đổi nó trên các sàn giao dịch mà không cần bất kỳ người trung gian nào. Không có cơ quan có quyền kiểm soát đối với nó, và vì vậy không ai có thể giới hạn việc phát hành hoặc tạm dừng nó.

Cũng giống như các stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản, DAI cung cấp chuyển khoản xuyên biên giới ngay lập tức với phí giao dịch thấp và thương nhân có thể chấp nhận nó mà không gặp rủi ro biến động. Khách hàng có động cơ để chi tiêu vì giá của nó sẽ không tăng và cản trở điều đó có nghĩa là mất giá trị đối với lạm phát.

Sử dụng DAI

Hầu hết người dùng của Dai sẽ chỉ phải mua bán hoặc chuyển nó cho các đối tác hoặc thương nhân, mà không quan tâm đến cơ chế đảm bảo giá trị của nó.

Trong bước đầu tiên, bất kỳ ai cũng có thể rút Dai tương ứng với tài sản thế chấp là ETH. Quá trình này giống như thực hiện một khoản vay và yêu cầu chủ sở hữu ví phải cho ETH vào WETH, sau đó trở thành gộp ETH, PETH, trong một vị trí nợ được thế chấp trên CDP.

sử dụng dai

sử dụng dai

Chủ sở hữu ví không thể truy cập ETH trong CDP cho đến khi họ trả lại khoản vay DAI. Giá để mua và trả lại các khoản vay DAI luôn là $ 1 mỗi DAI.

Biểu đồ dưới đây cho thấy tất cả các Dai được đúc thông qua các  CDP và tất cả các Dai bị đốt cháy khi những người cho vay trả lại các khoản vay Dai của họ để mở khóa quyền truy cập vào tài sản thế chấp của họ.

Người nắm giữ Dai có thể giao dịch token trên các sàn giao dịch và do đó, cung cầu của Dai thay đổi, điều này sẽ dẫn đến sự dao động giá. Tuy nhiên, nếu rất nhiều nhu cầu của DAI đã đẩy giá lên cao, một cơ chế đơn giản khuyến khích tạo ra DAI hơn nữa, và do đó nguồn cung tăng, có thể chống lại áp lực tăng giá.

Ngược lại, khi cung Dai nhiều hơn cầu và giá của nó giảm xuống dưới 1 đô la, những người nắm giữ Dai có thể kiếm tiền từ việc trả nợ, điều này tạo ra việc đốt DAI của họ, và do đó làm giảm nguồn cung, đẩy giá tăng trở lại.

Ngoài cơ chế ổn định tự động, MakerDAO đứng đằng sau Dai và các thành viên của nó có thể bỏ phiếu để đảo ngược mọi thay đổi lớn trong trường hợp tấn công phối hợp vào mạng. MakerDAO hoạt động như một trợ giúp khẩn cấp, nhưng nó không có nhiệm vụ ảnh hưởng đến giá cả dưới bất kỳ hình thức nào.

Phần tốt nhất về cơ chế ổn định Dai là nó không chỉ là một lý thuyết trơn tru, mà còn thành công trong việc thực hiện.
Giá trị của Dai đối với USD chưa bao giờ bị phá vỡ, trong khi khối lượng giao dịch hàng ngày luôn ở mức hàng triệu USD và vốn hóa thị trường đã đạt khoảng 80 triệu USD.

Sự thành công của một stablecoin phi tập trung như DAI cho thấy tiềm năng để DeFi tái tạo tiền mà không cần sự kiểm soát trung tâm.

Sự khác biệt giữa DeFi và CeFi

Sự khác biệt lớn nhất giữa tài chính truyền thống và tài chính phi tập trung chính là tính uỷ thác.

Trong tài chính truyền thống hay Traditional Finance: Các tổ chức, thị trường & công cụ tài chính luôn tồn tại trung gian có quyền lực tập trung.

Trong khi đó, DeFi tận dụng sức mạnh của Blockchain là tính minh bạch và phi tập trung để loại bỏ các trung gian này.

Cụ thể:

  • Chính phủ hay ngân hàng (CeFi) sẽ được thay thế bằng các các Blockchain phi tập trung.
  • Các tài sản của CeFi sẽ được thay thế bằng các token nằm trong hệ sinh thái của Blockchain. Chúng phi tập trung.
  • Nhiệm vụ của DeFi là cung cấp quyền truy cập tới các dịch vụ tài chính cho người dùng ở bất kỳ đâu, bất kỳ khi nào chỉ cần họ có Internet. Tính mở của DeFi thể hiện ở đây.

Sự khác biệt giữa DeFi và CeFi

Sự khác biệt giữa DeFi và CeFi

Ưu điểm của DeFi

  • Loại bỏ được trung gian quản lý tập quyền. Việc này rất rõ ràng, như mình đã phân tích bên trên. Với việc áp dụng công nghệ Blockchain thì việc loại bỏ các trung gian trở nên rõ ràng. Người dùng có thể biết được tài sản của mình đang ở đâu, hay trạng thái nào.
  • Các ứng dụng DeFi được xây dựng trên nền tảng của các Blockchain, chúng là các mã nguồn mở. Vì vậy, việc nâng cấp hoặc xây dựng và phát triển nhiều ứng dụng DeFi tương đối dễ dàng.

Nhược điểm của DeFi

Tất nhiên DeFi cũng có một số nhược điểm trong thời gian hiện tại:

  • Các dịch vụ DeFi gắn liền với các tài sản là tiền điện tử, hay các đồng Crypto. Vì vậy, người dùng cần thời gian để tiếp xúc và hiểu cách sử dụng DeFi. Khác biệt hẳn so với sử dụng Fiat trước đây. Đặc biệt một số quốc gia vẫn đang cấm hoặc hạn chế Crypto.

DeFi thực tế là tất cả các dịch vụ tài chính trong nền kinh tế Blockchain xung quanh chúng ta, nó cũng không có gì quá đặc biệt hay đao to búa lớn cả.

Ở phần dưới mình sẽ chỉ ra các thành phần của DeFi để giúp các bạn phân loại nó dễ dàng hơn.

DeFi gồm các thành phần nào?

Chúng ta có thể chia tài chính phi tập trung DeFi thành các thành phần sau:

  • Lending Platform (các nền tảng cho vay phi tập trung): Compound, MakerDAO, Cred, Dharma, ETHLend, Constant…
  • Derivatives (các sản phẩm phái sinh phi tập trung): Tokensets, Uma, dydx, Veil, Augur, Market protocol…
  • Payments Platform (các nền tảng thanh toán phi tập trung): Omisego, Helis, Request Network, xDai, Connext…
  • Stable coins (các đồng tiền ổn định phi tập trung): DAI, Terra, Reserve, Ampleforth, Neutral USD, Paxo, True USD…
  • Decentralized Exchange (sàn phi tập trung): Kyber Network, Ren, IDEX, Binance DEX, Bancor, Nash, 0x…
các thành phần deficác thành phần defi
các thành phần defi

Có thể các bạn sẽ thắc mắc là một số sàn cho giao dịch phái sinh như Binance Future, SnapEx, FTX, BitMEX… lại không có trong danh sách Derivatives.

Các sàn mình vừa nhắc tên là các sàn cho giao dịch các sản phẩm phái sinh Crypto, nhưng bản thân họ là các sàn tập trung. Tức là nó được quản lý tập quyền cho các giao dịch trên sàn. Vì vậy, các sàn đó không nằm trong danh sách này.

Kể cả các dự án như NEXO, hay SALT thì họ đều là hình thức Lending trong Crypto, nhưng là hình thức uỷ thác cho tổ chức, nên không xếp vào nhóm DeFi.

Mỗi một thành phần này đều rất rộng lớn và nhiều ứng dụng, sản phẩm mà chúng ta sử dụng hàng ngày. Thuận sẽ có những series bài viết phân tích và đánh giá về từng chủ đề này. Mời các bạn tìm hiểu trong các bài viết tiếp theo.

Các số liệu về DeFi hiện tại

Nhắc tới DeFi – tài chính phi tập trung, chúng ta cần phải nhắc tới thông số tài sản lock (TVL) bên trong các dịch vụ DeFi đó. Thông số đó thể hiện mức độ tham gia của user vào các dịch vụ này.

Chúng ta cùng tham khảo số liệu của trang Defipulse trong 1 năm vừa qua về các ứng dụng DeFi của riêng trên Ethereum.

Tổng tài sản khoá (TVL)

Tổng tài sản khoá (TVL)

Tổng tài sản khoá (TVL)

Ta thấy Total Valued Locked tăng từ $211M USD lên tới $537.8 M USD, tăng tới 254% đủ để cho thấy sự quan tâm tham gia của người dùng. Đó là chỉ riêng các ứng dụng DeFi trên Ethereum. Ngoài ra còn nhiều nền tảng khác cũng tham gia lĩnh vực này.

Một số liệu khác về tổng tài sản lock TVL của các nền tảng trong DeFi. Ta thấy rằng, ngoài Ethereum thì EOS cũng là 1 Blockchain nền tảng đóng góp nhiều vào lĩnh vực này.

lock TVL

lock TVL

DEX Volume

Ngoài ra, Thuận muốn nhắc tới các sàn giao dịch phi tập trung DEX. Đây là 1 thành phần góp không nhỏ vào DeFi.

sàn giao dịch phi tập trung DEX

sàn giao dịch phi tập trung DEX

Trong đó, Binance DEX là 1 sàn mới ra mắt giữa năm 2019 tới nay nhưng luôn là sàn DEX top đầu về volume giao dịch.

Dapp Volume

Một mô hình khác là các dự án về swap decentralized cung cấp giải pháp, protocol của họ cho các dự án Dapp DeFi. Từ đó, làm tăng khả năng tương tác của người dùng với các dịch vụ DeFi.

Một ví dụ là Kyber Network, họ không chỉ là sàn DEX mà còn cung cấp giải pháp swap token cho rất nhiều ứng dụng DeFi khác như Fulcrum, Nuo, Trust, InstaDapp, Kyberswap…

Dưới đây là bảng số liệu volume của các ứng dụng trong mạng lưới áp dụng giải pháp của Kyber.

bảng số liệu volume kyber

bảng số liệu volume kyber

Tiềm năng của DeFi trong tương lai

Các bạn có thể sẽ thắc mắc và đặt ra câu hỏi là “Tiềm năng của DeFi là gì? Ở góc độ nhà đầu tư thì DeFi có đáng để chúng ta quan tâm và kiếm được lời trong tương lai hay không?”

Lợi ích và ưu điểm của DeFi chắc mình không cần phân tích quá nhiều nữa, vì các số liệu và sự vận động của thị trường đang nói lên tất cả. các bạn tham khảo các số liệu ở phần trên để nắm được sự tăng trưởng và ảnh hưởng của DeFi.

DeFi có thể coi là tương lai của tài chính thế giới và nó chính là tiền đề để chúng ta bước vào nền Tài chính mở Open Finance.

Mọi người có thể tham khảo thêm số liệu của Helis Network cung cấp về tiềm năng tương lai của các dịch vụ DeFi trong Payments, Loans và Derivatives.

tiềm năng của defi

tiềm năng của defi

Dựa vào số liệu trên ta thấy, thị phần của payments, Loans và Derivatives trong DeFi còn đang rất nhỏ so với tiềm năng thực tế của nó.

Các dự án tập trung vào DeFi đang được các “ông lớn” quan tâm tới đâu?

Theo mình quan sát thì Coinbase là 1 trong những tổ chức đi đầu trong việc đầu tư vào các dự án DeFi trong lĩnh vực Crypto này.

Hướng đi của họ là muốn xây dựng 1 hệ sinh thái kinh tế mở trên toàn thế giới bằng cách đầu tư vào các dự án tài chính phi tập trung.

sự ảnh hưởng của defi

sự ảnh hưởng của defi

Ở danh sách trên ta thấy một số dự án quen thuộc trong lĩnh vực này như:

  • Dharma, Compound: Nền tảng Lending phi tập trung.
  • Reserve: Dự án về stablecoin phi tập trung.
  • Matic: Blockchain Protocol nâng cao hiệu suất của các ứng dụng Dapp trên Ethereum bằng cách tạo ra các sidechain tập trung vào DeFi.
  • UMA: Dự án về phái sinh phi tập trung.
  • Opensea: Marketplace cho thị trường trao đổi các vật phẩm Crypto collectibles.

Note: Coinbase là dịch vụ cung cấp ví tiền điện tử top đầu hiện nay trong thị trường này. Họ cũng là 1 trong những sàn giao dịch lớn nhất tại Hoa Kỳ. Sự quan tâm của Coinbase tới DeFi không phải ngẫu nhiên, nó phản ánh tiềm năng của lĩnh vực tài chính phi tập trung này trong thời gian tới đây.

Ngoài ra, Huobi là sàn giao dịch lớn khác trên thế giới cũng ra mắt hẳn Public Blockchain riêng của họ mang tên Huobi Finance Chain tập trung vào các dịch vụ tài chính phi tập trung DeFi.

Nervos (CKB) dự án gần đây nhận được nhiều sự quan tâm của các bạn, chính là 1 trong số dự án nổi bật và đầu tiên được hỗ trợ bởi Huobi Finance Chain. Dự án này cung cấp các giải pháp về bảo mật và cơ sở hạ tảng liên quan tới DeFi.

Binance cũng thể hiện sự quan tâm tới DeFi của họ bằng 2 bài báo cáo phân tích về DeFi. Hiện tại, họ chưa thể hiện động thái cụ thể trong lĩnh vực này. Nhưng mình tin 1 ông lớn như Binance sẽ không đứng ngoài cuộc.

Nắm bắt cơ hội trong DeFi

Vậy tóm lại chúng ta cần làm gì để nắm bắt cơ hội này?

Các ứng dụng và model DeFi quanh chúng ta vẫn còn mới, chưa rõ ràng và còn nhỏ lẻ.

Ở giai đoạn này, các ứng dụng DeFi nhỏ lẻ đang bắt đầu được quan tâm như stable coins, lending platform Compound, Dharma, Cred, Constant…

Chúng ta cần 1 ai đó đứng ra “form” lại các dự án này lại để tạo nên model hoạt động chung cho tất cả chúng. Vì vậy, giai đoạn này các bạn có thể quan tâm tới các dự án platform cho DeFi. Từ đó, các protocol hay Dapp khác có thể tích hợp và xây dựng trên các platform này để mở rộng hệ sinh thái DeFi.

Helis Network là dự án duy nhất (ở thời điểm hiện tại) mình thấy đang cố gắng xây dựng 1 hệ sinh thái như thế. Các bạn quan tâm nên tìm hiểu về dự án này qua bài viết của Thuận.

Nếu các bạn biết các dự án platform nào đang xây dựng hệ sinh thái DeFi thì comment bên dưới giúp mình nhé!

Tổng kết

Đây là bài viết đầu tiên trong chuỗi bài viết về chủ đề DeFi của Thuận. Hy vọng qua bài viết này mọi người đã có cái nhìn tổng quan về DeFi và các thành phần của nó.

Ở các bài viết sau Thuận sẽ tập trung vào từng chủ đề cụ thể bên trong DeFi như Lending, Derivatives, DEX sàn phi tập trung, Stable coins… Đây sẽ là các chủ đề mà chúng ta tiếp xúc và sử dụng chúng hàng ngày.

Các bạn đang tham gia sử dụng sản phẩm, dịch vụ nào của DeFi, cảm nhận mọi người thế nào? hãy comment bên dưới bài viết. Riêng thuận đang dùng sàn DEX hàng ngày và rất thích vì sự tiện lợi của nó.